|
Geweld en Agressie: waar praten we over?
Geweld
Geweld is met opzet schade toebrengen aan mensen, dieren of dingen. Er zijn
veel vormen van geweld.
A. Lichamelijk geweld
Slaan, schoppen,
neerschieten, mishandelen.
B. Geestelijk geweld
De gevoelens van
iemand kwetsen, schelden, negatieve vooroordelen, beledigen, uitlachen,
doodzwijgen.
C. Structureel geweld
Dat zit als het
ware ingebakken in de structuren en wetten van onze wereldsamenleving. Je
kunt bijvoorbeeld denken aan armoede. Miljoenen mensen lijden honger maar er
is genoeg voedsel en er zijn voldoende grondstoffen op de wereld. Het
probleem zit in de verdeling. De rijken willen niet echt met de armen delen.
Ze profiteren van de armoede. Dat is structureel geweld. Het verpesten van
het leefmilieu zodat dieren, planten en mensen er onder lijden, kunnen we ook
een vorm van structureel geweld noemen.
Soorten geweld
Er zijn meer soorten geweld. Denk bijvoorbeeld aan sexueel geweld. Je kunt geweld
ook zien op bepaalde plekken. Mensen praten dan van straatgeweld, huiselijk
geweld, horeca-geweld en tv-geweld. Al die vormen van geweld die op ons
afkomen via computerspelletjes, film en strips noemen we omgevingsgeweld. Ook
vandalisme of vernielen, zoals dingen stuk maken om daarmee anderen te
kwetsen is een vorm van geweld. Een apart verhaal is oorlogsgeweld. Zo rond
de eeuwwisseling waren er bijna 30 oorlogen en burgeroorlogen op de wereld.
Sommige mensen zeggen dat het komt omdat er zoveel wapens zijn en zoveel
mensen geld verdienen aan wapens. Waar het ook aan ligt, kinderen, vrouwen en
burgers zijn het slachtoffer.
Geweld zit in mensen
Geweld leeft als mogelijkheid in alle mensen. Iedereen heeft er mee te maken
als dader of als slachtoffer. De reactie van mensen op geweld, bijvoorbeeld
beelden op tv, zijn heel verschillend. We zien vaak drie soorten reacties.
Afhankelijk van de situatie hebben we waarschijnlijk allemaal ervaringen met
deze reacties.
A. Angst
Mensen zijn angstig
als ze zelf (of een familielid) worden bedreigd.
B. Onverschilligheid
Mensen zijn
onverschillig over verkeersdoden, tenzij het hen zelf overkomt. Per week
komen in Nederland gemiddeld 25 mensen om in het verkeer. Mensen zijn ook
onverschilliger wanneer geweld ver weg is. Je kunt je niet overal druk om
maken.
C. Fascinatie
De meeste mensen
vinden sommige vormen van geweld spannend en leuk. Geweld in de sport en in
detectives en films fascineren. Denk ook aan de populariteit van
hanengevechten en stierengevechten. Het is vreemd dat we het woord
`beestachtig' gebruiken voor mensen. Beesten zijn veel netter. Roofdieren
zijn vaak wel gewelddadig om te overleven maar ze richten zich zelden tegen
soortgenoten. Het loopt bij dieren ook niet zo uit de hand zoals bij mensen.
Zinloos geweld
Sinds eind jaren negentig kennen we het begrip zinloos geweld. Mensen worden
op staat zomaar aangevallen en in elkaar geslagen, soms met de dood tot
gevolg. Zinloos geweld gaat bijna altijd samen met alcohol en drugsmisbruik.
En de daders zijn bijna altijd mannen en jongens. Hoe zou dat toch komen?
Duizenden mensen hebben sindsdien meegedaan aan stille tochten tegen geweld.
Ook zijn er al tientallen monumenten opgericht voor de slachtoffers. Mensen
ervaren massaal dat de straat onveilig is.
Er is veel kritiek op het woord zinloos omdat je zou kunnen denken dat er ook
zinvol geweld bestaat. Sommige mensen vinden het beter om te praten over
redeloos geweld. Overigens is deze vorm van geweld niet van de laatste tien
jaar. Op elke jaarmarkt of kermis in het verre verleden kwamen mannen door
messteken om het leven. Het is alleen zo dat het lijkt alsof we het niet meer
pikken. Jongeren willen veilig kunnen uitgaan.
Agressie
Agressie kun je omschrijven als levensenergie. Het is een positieve of
negatieve drift om iets te bereiken. Positieve agressie kunnen we dan zien
als de kracht om iets tot stand te brengen. Je gaat er helemaal voor.
Negatieve agressie is de energie om iets stuk te maken. Schade toebrengen aan
anderen. Dan wordt het geweld. In het alledaags spraakgebruik is agressie
negatief. Bekend is de frustratie - agressie theorie. Frustratie betekent
teleurstelling. Wanneer mensen ergens teleurgesteld over zijn (gefrustreerd
zijn), dan kunnen ze agressief worden. Kwaad en woedend en dat kan uitlopen
in gewelddadig gedrag zoals vernielingen en vechten.
Conflict
Een conflict is een tegenstelling op grond van verschillen.
Mensen maken dagelijks tientallen conflicten mee.
A. Belangenconflicten
Bijvoorbeeld:
twee kinderen willen fietsen en er is maar één fiets. Ze hebben allebei
hetzelfde belang in die ene fiets. En geen van beiden wil fietsen met de
ander achterop. Ze willen ook allebei ergens anders heen. Dan is er een
conflict
B. Waardenconflicten
Waarden geven aan
wat je belangrijk vindt in het leven. Wat voor jou waarde heeft. Bijvoorbeeld
dat je dieren respecteert. Zo kan je in conflict komen met een dierenbeul.
C. Machtsconflict
Conflicten door
een verschil in macht. `Ik ben de baas en je doet het omdat ik het zeg'. Het
zijn conflicten tussen mensen in verschillende posities maar ook binnen een
groep spelen deze conflicten. Wie heeft de leiding? Wie bepaalt wat we gaan
doen?
Omgaan met conflicten
In 99% van de gevallen lopen conflicten tussen mensen goed af. Mensen zijn
zeer vaardig in het oplossen van conflicten. Maar je moet het wel leren. Dat
begint al in de wieg. Kinderen nemen ongemerkt gedrag over van ouders en
opvoeders. Wanneer ouders altijd tegen elkaar schreeuwen en elkaar verwijten
maken, denk je als kind dat dat normaal is. Later met je vriendjes in de
zandbak merk je dat het ook anders kan. Bijna iedereen weet uit ervaring dat
praten en samenwerken beter is dan vechten.
Timmer er maar bovenop
Kinderen en jongeren kunnen niet beter of slechter met conflicten omgaan dan volwassenen.
Ze hebben andere manieren om het te uiten. Kleine kinderen kunnen elkaar nog
niet zo makkelijk overtuigen met woorden. Je ziet dat ze sneller duwen,
schreeuwen en met een schepje slaan. Bijten wil ook wel eens helpen. Bijna
alle opvoeders verbieden dat en zo leren kinderen dat er andere manieren zijn
om conflicten op te lossen. Er zijn ook opvoeders die roepen: `Timmer er maar
lekker bovenop!' Waarschijnlijk doen ze dat zelf ook. Je kunt dan wel een
keer winnen maar handig is het niet. Als je later achter de kassa zit of
drankjes uitdeelt in het vliegtuig kun je er ook niet op timmeren.
Weg met die messen
Conflicten zijn een tegenstelling. Wanneer tegenstellingen lang bestaan en de
mensen zich diep gekwetst voelen en er bovendien nog een wapen voorhanden is,
kan een conflict escaleren in geweld of agressie. Het loopt helemaal uit de
hand. Het is een vreemd idee dat veel jongeren denken dat een mes de
veiligheid vergroot. Dat lijkt maar zo. In de praktijk ga je het ook
makkelijker gebruiken. De kans is groot dat je door het mes van een ander
geprikt wordt.
Vooroordelen
Eén van de belangrijkste oorzaken van conflicten zijn vooroordelen. Dat zijn
gedachten die je over groepen mensen hebt waarvan je denkt dat ze waar zijn.
Maar ze zijn niet waar. Bijvoorbeeld: Alle bejaarden zijn saai, gehandicapten
zijn zielig, jongens moeten altijd stoer zijn, Surinamers zijn lui,
voetbalsupporters zijn agressief. Dat soort bewering. Alle mensen hebben
vooroordelen. Je bent er niet mee geboren. Je hebt ze aangeleerd. Het
plezierige daarvan is dat je ze ook weer kunt afleren. Mensen zijn wel
geboren met het vermogen vooroordelen te maken. Vooroordelen beschermen je
tegen het vreemde dat bedreigend kan zijn. Het gaat vaak mis als er helemaal
geen bedreiging is. Vooroordelen kunnen leiden tot conflicten, soms met
geweld.
|
