Indrukwekkend waren de acties tegen zinloos geweld in tal van Nederlandse steden. Veel commentatoren hebben evenzoveel interpretaties over deze massale uitingen van rouw en afkeer van zinloos geweld ten beste gegeven. Los van de vraag of er zinvol geweld is. Want wie zelf in aanraking komt met geweld of geconfronteerd wordt met verhalen van slachtoffers en daders weet dat geweld in de samenleving een functie kan hebben om deze enigszins te ordenen maar dat er daarmee nog geen zinvol geweld bestaat.

Stichting Vredeseducatie over zinloos geweld:
Geen simpele maatregelen maar leren omgaan met agressie

Maatregelen
Wij zien de uitingen van protest en de acties vooral als een oproep om de waarde van een veilige openbare ruimte te herijken. Mensen, opvallend veel jongeren, willen zo niet leven en bundelen hun onzekerheid en woede samen in een stille mars tegen zinloos geweld. Anderen, vooral politici, roepen om maatregelen. Wij vormen een land van maatregelen. Wij nemen de maat en regelen het probleem. Van meer politie op straat, projecten en voorlichting

Leerlingen van het Marnix College in Ede protesteren
 tegen zinloos geweld.

in scholen en buurtcentra, spotjes op televisie tot beveiligingscamera's in uitgaanscentra. Maar iedereen voelt aan dat we machteloos staan ten opzichte van mensen die in een vlaag van verstandsverbijstering of beneveld door alcohol meestal zonder aanleiding iemand doden of ernstig verminken. Die machteloosheid horen wij ook dagelijks doorklinken in de vragen van middelbare scholieren die een werkstuk maken of een project doen over geweld. En daarom moeten we niet te snel met maatregelen komen maar eerst de machteloosheid benoemen en een plek geven.

Ambivalentie
Want het grote probleem is dat zinloos geweld, hoe afschuwelijk ook, door mensen wordt veroorzaakt en dus menselijk is. Het kan iedereen altijd en overal overkomen als dader, als toeschouwer of als slachtoffer. Ja, ook als dader, hoe moeilijk we ons dat ook kunnen voorstellen. Bijna alle mensen beseffen dat wij in een groep tot lafhartige daden kunnen komen. En dat dit gedrag ook nog eens versterkt wordt als er alcohol of andere drugs in het spel zijn.
Wij mensen hebben een vreemde, dubbele houding ten aanzien van geweld. Geweld op straat en in het uitgaansleven verfoeien we maar in een ander verband (film, sport, computerspelletjes, muziek, stripboeken) vinden we het aantrekkelijk en zelfs ontspannend. Soms vinden we geweld en honderden doden noodzakelijk of onvermijdelijk wanneer het gaat om de bombardementen op Irak. Degene die daar kritische vragen over durft te stellen, heeft het niet gemakkelijk. Een andere vorm van zinloos geweld laat ons meestal onverschillig, behalve als we er bij betrokken raken. Geweld in het verkeer dat per maand al jarenlang meer dan 100 dodelijke slachtoffers vraagt.
We hebben een vreemde verhouding met geweld. En om het allemaal nog wat ingewikkelder te maken. 99% van het geweld in het uitgaansleven wordt bedreven door mannen.


Verontwaardiging

Dat er een golf van verontwaardiging door het land gaat wanneer mensen zo maar worden doodgestoken of doodgeschoten, is volkomen terecht. Want iedereen beseft: dat zou mij ook kunnen overkomen. Dat scholen en buurthuizen aandacht schenken aan het thema zinloos geweld in lessen en projecten, past ons inziens geheel in hun vormende taken. Dat gemeenten T-shirts en metalen speldjes van lieveheersbeestjes als symbool tegen zinloos geweld

Leerlingen van het Marnix College in Ede herdenken medescholier Huub van Haren, die op 11 augustus 1997 is overleden nadat hij in elkaar was geslagen.

verspreiden onder ambtenaren is zeer te prijzen. Maar laten we elkaar niet verleiden met eenvoudige oplossingen en maatregelen. Dat het zinloos geweld uitgebannen is als wij mensen er allemaal maar tegen zijn. Zo werkt het helaas niet. We moeten elkaar wakker houden door onze dubbele houding ten opzichte van geweld te benoemen, inclusief ons machteloos gevoel. Want alleen op die manier kunnen we levensvoorwaarden scheppen waarin geweld altijd zinloos is.

Jan Durk Tuinier
Geu Visser