|
Samengevat
De Universele
Verklaring bevat dertig artikelen die er samengevat zo uitzien:
- iedereen heeft recht op leven, zonder angst en geweld dat door de staat
wordt gesteund of gecontroleerd;
- iedereen heeft het recht op vrijheid en het recht om beschermd te worden
tegen vrijheidsberoving zonder rechtsgang;
- iedereen heeft het recht om gevrijwaard te worden van marteling of van
wrede onmenselijke behandeling;
- iedereen heeft de vrijheid van geweten, de vrijheid van godsdienst en het
recht op vrije meningsuiting;
- iedereen heeft het recht via een democratisch proces deel te nemen aan het
landsbestuur.
Vragen
De Universele Verklaring van de Rechten van de Mens heeft de wereld veel
positiefs gebracht. Maar schendingen van mensenrechten vinden nog steeds
plaats. Veel mensen vragen zich af of de verwachtingen van de opstellers van
de Universele Verklaring niet te hoog waren? En: of het ideaal van een
internationale rechtsorde wel haalbaar is? Dat zijn hele reëele vragen.
Kritiek
De Rechten van de Mens gelden voor iedereen, ongeacht economische positie,
etnische afkomst of cultuur. Dat universele karakter van de mensenrechten
geeft ook vaak problemen. Landen die bekritiseerd worden omdat ze
mensenrechten schenden, verwijten andere landen dat de Rechten van de Mens
teveel gericht zijn op het individu. Meestal gaat het hier om landen waar
familiewaarden belangrijk zijn of godsdienst het dagelijks leven bepaalt. Een
ander verwijt is dat de Universele Verklaring te weinig rekening houdt met
niet-westerse culturen. Duidelijk is dat de invloed van westerse landen, met
name de Verenigde Staten, op de tot standkoming van de Verklaring groot is
geweest. En die invloed is nog steeds merkbaar. Toch is deze kritiek geen
reden om de Verklaring aan de kant te zetten, zeggen anderen. De rechten kunnen
afhankelijk van cultuurverschillen op verschillende wijzen uitgewerkt worden.
Maar de essentie kan in elke cultuur overeind blijven.
Organisaties
De Verenigde Naties heeft een eigen afdeling die nagaat of de Rechten van de
Mens worden nageleefd. Daarnaast zijn er tal van mensenrechtenorganisaties,
waarvan Amnesty International de bekendste is. Zij doen onderzoek in veel
landen en hun onafhankelijkheid maakt hen geloofwaardig. Jaarlijks worden
rapporten en jaarverslagen over de situatie van de mensenrechten
gepubliceerd. Bij deze instellingen zijn heel veel mensen betrokken,
waaronder veel scholieren. Bijvoorbeeld door het schrijven van brieven aan
regeringen om gewetensgevangenen vrij te krijgen.
Door de Universele Verklaring weten de regeringen hoe het zou moeten gaan in
de wereld. Ook weten landen precies aan welke regels ze zich moeten houden.
En: regeringen kunnen met de Verklaring in de hand, andere landen erop wijzen
dat ze zich aan de mensenrechten moeten houden.
Twijfel en perspectief
Toch twijfelen ook veel jongeren aan de zin van de Universele Verklaring. Dat
is begrijpelijk. Vooral als zij alleen maar oog hebben voor de schendingen
van mensenrechten op het moment. Dan lijkt het alsof de lijst met landen waar
mensenrechten worden geschonden alleen maar groeit. Soms is dat ook zo.
Maar er zijn ook positieve berichten. De Apartheid in Zuid-Afrika is
afgeschaft. Evenals de militaire dictatuur in Argentinië, Chili en enkele
andere Zuid-amerikaanse landen. Steeds meer mensen kopen eerlijke waar, zoals
koffie, thee, bananen en schoenen. Enkele internationale bedrijven beginnen
aarzelend rekening te houden met de mensenrechten in de landen waar zij
financiële belangen hebben. Er zijn nog veel meer positieve zaken te melden.
Natuurlijk betekenen al deze ontwikkelingen nog geen hemel op aarde. Mensen
hebben de mogelijkheid om mensenrechten te schenden en elkaar het leven
onmogelijk te maken. Maar dat is niet het enige. Mensen hebben gelukkig ook
de mogelijkheid om een leefbare wereldsamenleving te maken. Het maken en
handhaven van mensenrechten is mensenwerk. En dat geeft perspectief voor het
onderwijs en het jeugd- en jongerenwerk.
|
