Bestellen

CD-rom Eén van ons

De vervolging van Sinti en Roma, homoseksuelen, Jehova's Getuigen en gehandicapten tijdens de Tweede Wereldoorlog

De Joden waren het belangrijkste doelwit van de genocide van de nazi’s. De overweldigende meerderheid van de slachtoffers was joods. De cd-rom vertelt het verhaal van vier groepen mensen die ook slachtoffer waren van het nazisme.

Tienduizenden mannen, vrouwen en kinderen van de Sinti- en Romavolken werden in Duitsland en de bezette gebieden om het leven gebracht.

De nazi’s veroordeelden de homoseksuelen als ‘sociaal afwijkend’. Veel homoseksuelen belandden in gevangenissen of concentratiekampen.

Kort nadat Hitler de macht had overgenomen, begonnen de


Toekomstige onderwijsassistenten krijgen les in de rassenleer

 

 

 

‘Eén van ons’ bevat een uitvoerig programma op cd-rom voor leerlingen uit de bovenbouw van Havo, VWO en Gymnasium. De onderdelen zijn sterk gericht op zelfstandig onderzoek en verwerking. Met aandacht voor de thematiek van vooroordelen. Ook is een handleiding voor docenten opgenomen. De cd-rom is informatief, geïllustreerd met kaarten, foto’s, tekeningen, videofragmenten, radio-opnamen en indrukwekkende levensgeschiedenissen. 
Kosten € 19,- (inclusief verzenkosten)

 

De Cd-rom ‘Eén van ons’ is samengesteld en technisch gerealiseerd door Rob Elsas. Met medewerking van Lutz van Dijk en Matthias Heyl. De projectleiding was in handen van Ido Abram van het APS in Utrecht.

 

 

nazi’s al met het doorvoeren van hun ideeën over een biologisch ‘pure’ bevolking. Meer dan 200.000 geestelijk en lichamelijk gehandicapte personen werden vermoord.

Anders dan de joden en de Sinti en Roma, die vervolgd werden vanwege hun afkomst, hadden de Jehova’s Getuigen de mogelijkheid om aan vervolging te ontkomen door hun godsdienstige overtuiging prijs te geven. Velen deden dit niet en overleefden de vervolging niet.

 

 

‘Eén van ons’ bevat een uitvoerig programma op cd-rom voor leerlingen uit de bovenbouw van Havo, VWO en Gymnasium. De onderdelen zijn sterk gericht op zelfstandig onderzoek en verwerking. Met aandacht voor de thematiek van vooroordelen. Ook is een handleiding voor docenten opgenomen. De cd-rom is informatief, geïllustreerd met kaarten, foto’s, tekeningen, videofragmenten, radio-opnamen en indrukwekkende levensgeschiedenissen.  Kosten € 19,- (exclusief verzenkosten)

 

Bespreking:
Cd-rom ‘Eén van ons’ informatief en confronterend

 

In 1997 verscheen bij het APS in Utrecht het lessenpakket 'Een van Ons' over de Holocaust. Dit ging vooral over de vervolging van de joden in de Tweede Wereldoorlog, maar er werd daarin ook al aandacht besteed aan de vervolging van Sinti en Roma, homoseksuelen, Jehovah's Getuigen en geestelijk en lichamelijk gehandicapten. Als aanvulling op dit pakket is een nieuwe Cd-rom verschenen die zich richt op deze vier vervolgde groepen en los van het lessenpakket te gebruiken is.

 

Jodenvervolging

Aangezien de joden het belangrijkste doelwit waren van de genocide van de nazi's, was de overweldigende meerderheid van de slachtoffers in de vernietigingskampen joods. Van de negen miljoen Europese joden werden er zes miljoen vermoord. In de honderden dwangarbeid- en concentratiekampen die geen gaskamers hadden, waren echter ook personen met allerlei andere achtergronden te vinden. De gevangenen moesten een driehoek in een kleurcode op hun jasje dragen, zodat de bewakers en officieren in het kamp in één oogopslag konden zien wat de achtergrond van iemand was.

 

 

 

Sterren en driehoeken

Joden droegen een Davidsster: een ster met zes punten, symbool van het joodse geloof. Meestal was die geel gekleurd. Politieke gevangenen, zoals communisten, socialisten en vakbondsmensen, droegen een rode driehoek. Gewone misdadigers droegen groen. Sinti en Roma en andere mensen die door de nazi's als 'asociaal' of 'onbetrouwbaar' werden beschouwd, droegen een zwarte driehoek. Jehovah's Getuigen droegen paars en homoseksuelen roze. Voor de nationaliteit werden letters gebruikt: 'P' betekende Pools, 'SU' Sovjet-Unie en 'F' Frans.

 

Sinti en Roma

Tussen 1933 en 1945 hebben de Sinti en de Roma veel geleden door de vervolging en de genocide van de nazi's. Het nazi-regime baseerde zich op eeuwenoude vooroordelen en beschouwde zigeuners als 'buitenstaanders' en als 'raciaal inferieur.' Men meende dat zij een bedreiging vormden voor de biologische zuiverheid en kracht van het 'superieure Arische' ras. Tijdens de tweede wereldoorlog brachten de nazi's en hun collaborateurs in de door de Duitsers bezette gebieden tienduizenden mannen, vrouwen en kinderen van de Sinti- en Romavolken om het leven.  De schattingen lopen uiteen van 200.000 tot 1.000.000.

 

Homoseksuelen

Omdat de nazi's de Duitse samenleving zuiver wilden maken en een 'Arisch heersersras' propageerden, veroordeelden ze de homoseksuelen als 'sociaal afwijkend.' Kort nadat Hitler op 30 januari 1933 de macht had overgenomen verbood hij alle homoseksuele en lesbische organisaties. SA-mannen in bruine hemden voerden razzia's uit op instellingen en plaatsen waar homoseksuelen elkaar ontmoetten. Deze subcultuur, die in de relatieve vrijheid van de jaren twintig in de cafés en de kroegen van Berlijn, Hamburg, München, Bremen en andere steden tot bloei was gekomen, raakte ernstig verzwakt en werd ondergronds gedreven. Veel homoseksuelen belandden in gevangenissen of concentratiekampen. Tussen de 5.000 en 15.000 homoseksuelen kwamen in de kampen om. De slachtoffers waren hoofdzakelijk mannen. Lesbiennes werden door de nazi's niet systematisch vervolgd.

 

Gehandicapten

Kort nadat Hitler de macht had overgenomen, begonnen de nazi's al met het doorvoeren van hun ideeën over een biologisch 'pure' bevolking. Ze wilden een 'Arisch ras van heersers' creëren. De wet ter voorkoming van de voortplanting van erfelijke ziekten, van kracht geworden op 14 juli 1933, hield in dat allen die leden aan een als erfelijk overdraagbaar beschouwde kwaal, zoals psychiatrische ziekten (schizofrenie en manisch-depressieve psychose), achterlijkheid ('erfelijke zwakzinnigheid'), fysieke misvorming, epilepsie, blindheid, doofheid en ernstige alcoholverslaving, gedwongen werden zich te laten steriliseren. In totaal werden er door de nazi's tussen de 200.000 en 250.000 geestelijk of lichamelijk gehandicapte personen vermoord.

 

Jehovah's Getuigen

Jehovah's Getuigen hadden onder het nazi-regime zwaar te lijden van vervolgingen. Tijdens de gehele periode dat de nazi's aan de macht waren, van 1933 tot 1945, ondernamen zij acties tegen deze religieuze groepering. Anders dan de joden en de Sinti en Roma, die vervolgd en om het leven werden gebracht vanwege hun afkomst, hadden de Jehovah's Getuigen de mogelijkheid om aan vervolging en persoonlijke ellende te ontkomen door hun godsdienstige overtuiging prijs te geven. Door de moed die de overgrote meerderheid van hen toonde door, geconfronteerd met concentratiekampen en soms zelfs met executie, te weigeren dat te doen, stonden zij bij veel van hun tijdgenoten hoog in aanzien. Tussen de 2.500 en 5.000 van hen stierven in de kampen of in gevangenissen.

 

Waardevol

De Cd-rom met een aparte handleiding met suggesties voor docenten, geeft waardevolle informatie over de vier beschreven groepen. Niet alleen voor de doelgroep, leerlingen uit de bovenbouw van Havo, VWO en Gymnasium, maar voor een ieder die geïnteresseerd is in de Tweede Wereldoorlog. Naast stukjes geschiedenis, soms geïllustreerd met kaarten, videofragmenten en radio-opnamen, worden indrukwekkende levensgeschiedenissen op een heldere manier beschreven. De opgenomen foto’s en series prenten over het concentratiekamp Auschwitz Birkenau van Karl Strojka en de aquarellen van Johannes Speyer, die als Jehova Getuige gevangen zat in Buchenwald doen een emotioneel appèl op de gebruiker.

 

Provocerend

Het programma wil inzicht geven in het benarde bestaan van vier kwetsbare groepen en zet zich af tegen vooroordelen en discriminatie, die vaak uit een volkomen gebrek aan kennis over deze groepen voortkomen. De opdrachten bij ieder onderdeel zijn direct en confronterend. Zo moeten de spelers om te beginnen enkele kenmerken van de vier groepen aanvinken en krijgen ze ongezouten commentaar op de positieve en negatieve beeldvorming. Soms gaat het zelfs irriteren en roept het discussie op maar daar lijkt het de maker juist om begonnen te zijn.  Eén heldere conclusie dringt zich op: vooroordelen, de negatieve en positieve, zijn per definitie onhoudbaar! Dat is de belangrijke les van deze Cd-rom die een zinvolle rol kan spelen in het onderwijs maar ook in documentatiecentra, oorlogs- en verzetsmusea en bibliotheken niet mag ontbreken.